By: Chinzakhual Khuptong (Former E-commerce Lecturer)
Introduction
Sumdawnna (Business) kichi calculator tawk kia hi lou in,
thumalte (Terms) kician tak a theihna ahi.
E-commerce leh modern market a i zat gige business
thumalte hiai bang in en ni.
1. A Bulpi Aman A Pung Thumal
Cost Price (CP) — A Bul Aman
Thil i leina taktak ahi.
Hiai ah:
- Gari Fare
- Labor Charge
- Taxes
- Delivery Expenses
te i belh vek ding ahi.
Profit = SP − CP
Marked Price (MP) — A Tung a Kigelh
Seller-te’n thil tung a aman a gelh masa pen uh ahi.
Hiai pen bargaining patna ahi.
Maximum Retail Price (MRP) — A Dawn
Thilsiamtu (Manufacturer) in a kigelh (printed) ahi.
India gam ah MRP sang a sangzaw in thil zuak phal ahi kei.
MRP = Legal Maximum Price
Selling Price (SP) — Zuak Khiatna Aman
Customer kiang a sum i lak taktak pen ahi.
Profit (Apung)
I leina (CP) sang a i zuakna (SP) a tamzaw chiang in
profit a om hi.
Profit = SP − CP
Discounted Price
MP hiam MRP hiam apan aman i khen (discount)
nung a final amount pen ahi.
2. Case Study: Shopping Mall “Volume” Logic vs. Lamka Market
Shopping Mall “Sales Cycle” Logic
Shopping Mall-te’n a “Pung” (Profit) ngahna ding un
Volume Sales
(A tam zah a zuak khiatna) system a zat uhi.
T-shirt 1,000 pieces i lei a:
- A kipatna ah MRP in i zuak uhi.
- 50% i zuak khit leh a bul aman hong kileh ta hi.
- Hiai pen “Break-even” ahi.
A omlai stock te:
- Buy One Get One Free
- Discount Sale
- Clearance Offer
in zuak thei ta uhi.
Lamka Market Strategy
Lamka dawr khenkhat in:
- Kum khat tampi sung
- MRP ngen
- Discount neilou
in zuak den uhi.
Hiai dan pen:
- Dead Stock siamthei
- Customer lungkimna tawm sakthei
- Modern market tawh kituaklou
ahi.
Professional Seller Strategy
Seller-te’n:
- CP sang a sangzaw
- Mahleh MRP nuai ah
MP (Marked Price) gelh ding ahi.
Selling Price (SP) pen:
- CP leh MRP kikal
- Customer leh seller nihgelh a lungkim theihna
ah kikhung ding ahi.
3. Case Study: Meh Zuak Te, Bank, leh Investment
Small Vendor Logic
- Gak khat = ₹50
- Zuakna = ₹100
Gross Profit Margin ≈ 100%
Margin a sang mahmah hi.
Mahleh volume tawm man in
a met lom-lom lou kisa uhi.
Banking Sector
Credit Card
- Sum lak awlsam
- Instant spending
- Interest rate sang mahmah
- Approx. 36%–42%
Savings Account
- Safe
- Stable
- Interest tawm mahmah
- Approx. 3%–4%
Investment Logic
Bank saving interest niamtak kia-ngak hi lou in:
- Sum “roll” Siam
- Re-invest
- Capital circulate
poimawh zaw hi.
Money should work for you.
4. Quick Tehkhenna Table
| Term | English Meaning | Paite Logic |
|---|---|---|
| Cost Price (CP) | Buying Price + Expenses | I leina leh gari fare teng |
| Marked Price (MP) | Printed Label/Price Tag | I gelh masa pen |
| MRP | Legal Maximum Price | Dan in a phal sangpen |
| Selling Price (SP) | Final Sale Value | Customer kiang a i lak zah |
| Profit | Gain / Surplus | Apung |
| Dead Stock | Unsold Items | Thil kizuak zoulou te |
Conclusion
Education kichi degree mai ahi kei hi.
Business logic leh market system theihna zong education ahi.
Tulai business world ah:
- Volume sales
- Discount strategy
- Proper pricing
- Investment logic
- Customer psychology
theih poimawh mahmah hi.
Seller-te’n:
- Calculation
- Market strategy
- Law (MRP rules)
zui zaw leh professional business system ah
khangto thei ding uhi.
“Business ah success pen aman sangpen a zuakna ah
om kei a, market logic leh customer trust siamna
ah om zaw hi.”


Leave a Reply